7 điều kiêng kỵ trong năm mới của người Việt: Góc nhìn từ chuyên gia văn hóa
Phong tục của người Việt từ xưa đến nay luôn coi trọng những quy tắc ứng xử trong những ngày đầu xuân. Việc kiêng kỵ một số điều không chỉ là thói quen mà còn là cách để con người tìm kiếm sự an tâm, hy vọng một năm mới hanh thông, may mắn.
 |
| Những kiêng kỵ đầu năm mới của người Việt |
Theo TS. Trần Phương, giảng viên khoa Văn hóa và phát triển, HV Báo chí & Tuyên truyền, dịp đầu năm, tùy từng vùng miền mà người dân có những tục lệ kiêng kỵ khác nhau. Tục kiêng kỵ được chi phối bởi nhiều quan niệm, hệ thống tín ngưỡng chồng chéo lên nhau. Một số tục kiêng mang ý nghĩa tốt đẹp, cần duy trì thường xuyên như kiêng nói tục, cãi vã, nhắc nhở con người ứng xử hòa nhã với nhau.
“Thực tế, việc phạm phải điều kiêng kỵ đầu năm mới sẽ bị xui xẻo suốt năm chưa ai kiểm chứng được. Vì vậy, nếu lỡ phạm vào điều gì thì ta nên quên nó đi để vững tâm lý, tập trung vào mục tiêu sống của mình”, TS Phương giải thích.
-
1. Kiêng đánh thức người khác vào sáng Mùng 1
Nếu đi chúc Tết sáng mùng 1 mà gặp người đang ngủ, khách không nên đánh thức họ dậy. Theo quan niệm dân gian, việc bị đánh thức vào đầu năm giống như một lời "trù ẻo" khiến người đó cả năm phải nằm trên giường bệnh hoặc luôn trong trạng thái mệt mỏi.
Ngay cả người thân trong nhà cũng tránh giục nhau dậy sớm vì sợ rằng sự thúc giục này sẽ vận vào cuộc sống và công việc, khiến cả năm luôn bị áp lực và vất vả.
-
2. Tục kiêng quét nhà trong 3 ngày Tết
Tục lệ này bắt nguồn từ điển tích về người lái buôn Âu Minh và người hầu Như Nguyệt (vốn là Thần Tài hóa thân). Việc quét nhà và đổ rác trong những ngày Tết được ví như hành động hất đổ tài lộc, đuổi Thần Tài ra khỏi nhà.
Ở miền Nam, người dân còn có tục lệ cất kỹ chổi sau khi dọn dẹp xong trước Giao thừa. Nếu để mất chổi trong ngày Tết, gia chủ tin rằng năm đó tài sản sẽ bị trộm đạo "vét sạch".
-
3. Kiêng vay mượn và trả nợ đầu năm
Ngày đầu năm là lúc mở cửa rước tài lộc, do đó việc mượn hay trả tiền đều bị coi là điều không nên. Người đi vay sẽ có nguy cơ rơi vào cảnh túng thiếu cả năm, còn người cho vay hoặc trả nợ lại giống như đang dâng tài lộc của mình vào tay người khác.
-
4. Kiêng nói tục, chửi thề và cãi vã
Lời nói đầu năm được cho là sẽ vận vào cả năm. Việc nói tục, chửi thề không chỉ gây khó chịu cho người xung quanh mà còn tạo ra năng lượng xấu. Thay vào đó, người Việt ưu tiên dùng những lời hay ý đẹp, ứng xử hòa nhã để giữ cho không khí gia đình và xóm giềng luôn vui vẻ, hứa hẹn một năm thuận hòa.
-
5. Kiêng làm đổ vỡ đồ vật trong nhà
Các vật dụng như bát đĩa, ấm chén hay gương nếu bị vỡ trong ngày Tết thường báo hiệu cho sự chia lìa hoặc đổ vỡ trong các mối quan hệ. Tuy nhiên, nếu chẳng may xảy ra sự cố, gia chủ nên giữ bình tĩnh, tránh mắng mỏ để giữ hòa khí trong ngày xuân.
-
6. Kỵ việc cho lửa và cho nước
Lửa tượng trưng cho sự ấm áp, may mắn (màu đỏ), còn nước tượng trưng cho tài lộc ("tiền vào như nước"). Việc người khác đến xin lửa hay nước vào đầu năm là điều tối kỵ vì gia chủ không muốn chia sẻ cái "vận đỏ" và nguồn tài chính của mình cho người khác ngay lúc khởi đầu năm mới.
-
7. Những kiêng kỵ liên quan đến tang ma
Ngày Tết là ngày vui chung của cộng đồng, vì thế những nhà có tang thường rất giữ ý. Họ thường cất khăn tang trong 3 ngày đầu năm và tránh đi chúc Tết nhà người khác để không mang theo không khí u buồn. Nếu có người mất đúng vào ngày mùng 1, lễ phát tang thường được lùi lại đến sáng mùng 2 để xóm giềng được trọn vẹn niềm vui đón năm mới.
Bài viết mang tính chất tham khảo dựa trên phong tục tập quán lâu đời của người Việt. Chúc bạn một năm mới an khang và thịnh vượng!
